vrijdag 21 januari 2011

Muziektherapeut zijn - Muzikaal groepswerk

Werken met groepen: voor doelen op sociaal gebied is de groepsvorm onmisbaar. Er kan geoefend worden op allerlei vormen van contact, het kan dienen als observatiemiddel voor bepaald gedrag, of mensen kunnen zich eenvoudig aan het contact laven. Ik werk graag met groepen. Het is uitdagend, levendig, nooit saai. Nu is de ene groep de andere niet. Het komt voor dat ik uitgeput terugkeer van een groepje met slechts drie mensen, terwijl ik na een grote groep van 23 personen bruisend van energie achterblijf en nóg wel een groep had kunnen doen.

Weten en doen
Nog altijd komt het voor dat ik dom en onhandig reageer op onverwachte gebeurtenissen in een groep. Gelukkig veel minder vaak dan vroeger, en ik ben er ook vele malen sneller overheen. In de loop van de tijd heb ik door veel vallen en opstaan toch een en ander opgestoken. Dat vallen en opstaan is overigens niet te voorkomen. Natuurlijk heb ik boeken gelezen over groepsdynamica, ken ik allerlei leuke muzikale groepsoefeningen. Maar het werkelijk doen, een groep meenemen naar het doel, enthousiasmeren, activeren, tot creativiteit brengen, dat is toch andere koek. Doen staat soms ver af van weten. Kennis helpt wel, het doen wordt erdoor vereenvoudigd, bovendien helpt kennis om te verklaren waarom iets goed ging, waarom iets verkeerd liep. Maar, zoals met vrijwel alles, leer je succesvol werken met groepen het beste door het vaak te doen.

Nadenkend over dit onderwerp, weet ik bijna niet waar te beginnen. Want ik werk met zoveel verschillende groepen, heb met zoveel verschillende mensen, doelen en middelen gewerkt. Gezonde kinderen. Kinderen met stoornissen. Volwassenen, ter ontspanning. Volwassenen, als therapie. Volwassenen, voor persoonlijke ontwikkeling. Familiegezelschappen. Bedrijfsuitjes. Ontspoorde pubers. Mensen met een verstandelijke beperking. Psychiatrische patiënten. Mantelzorgers. En de laatste jaren vooral veel groepjes kwetsbare mensen van hoge leeftijd. Allemaal groepswerk, allemaal anders, elke groep heeft een ander doel. 

Aanwezig zijn
Er zijn twee dingen die voor mij altijd belangrijk zijn: helder hebben welk doel je nastreeft, en zelf helemaal aanwezig zijn. Vooral dat laatste is niet altijd gemakkelijk. Je loopt nog met dingen van thuis in je hoofd, tobt over iets, of hebt haast omdat je dagprogramma te strak is. Dat kan slecht uitpakken in een groep. Mensen voelen heel snel of je er helemaal 'bij' bent, welke energie je uitstraalt, en reageren daar op. Wanneer je dan ook nog eens niet zo goed voorbereid bent, dan wordt het voor groep en groepsleider een uurtje worstelen. Als het voorbij is haalt iedereen opgelucht adem.

Genieten
Helaas is het nodig dit soort uitputtende, onsuccesvolle groepssessies af en toe mee te maken. Wanneer je er maar van leert, dan heeft het zin gehad. Dan gaat het uiteindelijk steeds beter, merk je sneller op wat er gebeurt, herken je patronen, kun je bijsturen, ingrijpen en ombuigen. Dan kun je er van gaan genieten en ben je blij dat je dit werk mag doen. Zoals vandaag in het verpleeghuis. Drie verschillende groepen achter elkaar. Drie totaal andere sferen, ervaringen, muziek. Een meneer die aanvankelijk alleen maar in paniek rond liep, zich toch liet verleiden door de muziek en uiteindelijk glimlachend trom speelde, toegelachen door de rest van het 'orkest'. Twee dames die elkaars hand vastpakten en mee bewogen in de maat. Een 'geheugengroep' waarin de mensen hun uiterste best deden om drie (!) liedjes door elkaar te zingen en voor zichzelf en elkaar applaudisseerden toen het gelukt was. Gouden momenten.

Groepswerk: moeilijk soms, maar als het lúkt, is 1+1 drie.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Plaats hier uw reactie