woensdag 26 maart 2014

Workshops geven

Training Klank&Beeld, Dornach, Zwitserland 2013
Alweer een hele tijd geleden volgde ik een training "Presentatievaardigheden voor Professionals" bij het RINO.
De zweetdruppels stonden tijdens deze cursus met regelmaat op mijn voorhoofd. Op álles werd gelet: of er genoeg energie in de stem bleef tijdens het spreken ("je maakte daar een te snel buiginkje aan het eind, dan pákt het niet"), of de voeten wel goed stonden, de ademhaling niet te hoog zat ("daar worden wij als luisteraar zenuwachtig van"), de 'blik' goed was, de houding, de beweging, de pauzes, de voorbereiding, het enthousiasme, teveel om op te noemen. Buitengewoon leerzaam, persoonlijk, irritant (dat ook) en zeer confronterend. Het goede nieuws: aan deze persoonlijke oneffenheden kun je schaven, je kunt jezelf verbeteren door je de tips eigen te maken. En dan, gewapend met de opgedane kennis, ga je het vaak doen. In het echt. Want ja, er is geen andere manier om dit te leren dan door  doen

Voor wie doe je het?
Maar, voor wie doe je het eigenlijk? De belangrijkste vraag, zonder twijfel! Een van de dingen die we leerden is:
Ken je doelgroep! Wie zijn de deelnemers?
En: Moet de groep in een vaardigheid getraind worden; moet er kennis overgedragen worden; is het een interessegroep, een school? Waarom zou een deelnemer jouw presentatie of workshop willen volgen?

Ik vind dat laatste een moeilijke kwestie. Soms wíllen deelnemers helemaal jouw workshop niet volgen, is jouw training een vreemd onderdeel van een door de werkgever opgelegd programma. Zij hebben geen keuze, zitten verplicht jouw leuke workshop uit. Goed beschouwd zijn er maar weinig mensen die volledig uit vrije wil een muziekworkshop of presentatie over muziektherapie volgen! Je moét wel deelnemen omdat je 'op de hei' moet leren communiceren met elkaar, omdat je een praktijkles volgt, omdat het bij het vrijgezellenfeestje hoort, of je gaat naar een presentatie over muziektherapie in het Alzheimer Café. Waar je al helemaal liever niet zou hoeven komen.

Tijdrovend
Enfin, wanneer je je dan na diep nadenken een beeld hebt gevormd van de mogelijke 'doelgroep' kun je gaan voorbereiden. Brainstormen. Inlezen, Denken. Doelen vaststellen. Oefeningen verzamelen. Een tijdrovende klus. En toch, ondanks al deze minutieuze voorbereidingen (lijstjes, niks vergeten? zaaltje geregeld, koffie? alles afgevinkt?) ben ik talloze keren in onsamenhangende groepen en onverwachte situaties beland. Groepen waar de organisatie plots tien deelnemers extra bij had geplaatst, waar de ruimte onverwarmd bleek, deelnemers die dachten bij een les over kinderen met autisme te zitten (op een dag over depressie...), een inderhaast toegevoegde co-workshopleider met wie het niet klikt, om nog maar niet te spreken over de ontbrekende instrumenten en faciliteiten. Situaties waarin ik alle zeilen moest bijzetten om de workshop of presentatie te laten slagen. Wat niet altijd lukte.

Fiasco 
Het probleem is dat je niet altijd op alles voorbereid kunt zijn. Zo kwam ik eens in een jubilerende vereniging terecht die een dag daarvoor een vriend hadden begraven. Zij lieten de muzikale workshop doorgaan om bij elkaar te kunnen zijn. Helaas had ik geen enkele voorinformatie, en had mij voorbereid op een feestelijk jubileum. Dan is er maar één oplossing: eerlijk zijn en zeggen dat je even tijd nodig hebt om iets nieuws te bedenken, liefst in samenspraak met de opdrachtgever. Dat weet ik nu, maar ik was destijds nog erg onervaren, dat dúrfde ik niet...!

Die workshop werd een compleet fiasco, dat spreekt voor zich. Alle mogelijke fouten die jaren later in de cursus aan de orde kwamen heb ik in die ene avond doorlopen. Ik had geen Plan B. Twijfelde over van alles en dat was mij aan te zien. Waarop de groep onmiddellijk reageerde met rumoer, huil- en lachbuien. Mijn stem had alle foute buiginkjes die je maar kunt bedenken. Ik sprak gehaast, te hoog, zong hijgerig, bouwde geen pauzes in, koos de verkeerde liedjes, besteedde teveel aandacht aan de meest nadrukkelijke mensen.  Een zure praktijkles voor mij. Ik ben daar nooit meer teruggevraagd natuurlijk.

Merkwaardig
Van zulke vreselijke avonden leer je uiteraard ontzettend veel! Toch is het niet zo dat ik daarna onmiddellijk louter superworkshops heb gegeven. Welnee. Het is toch een kwestie van vallen, wonden likken, weer opstaan, bijleren. Daardoor ben ik er langzaam steeds beter en gemakkelijker in geworden. Maar, een 'eitje' vind ik het nooit. Er is altijd iets wat fout loopt, niet soepel gaat, onverwachte tegenslag, ergens niet aan gedacht, zere keel, files, bedenk het en het komt voor.

Toch doet zich nu iets merkwaardigs voor.
Lang was het geven van een presentatie of les iets wat nu eenmaal af en toe moest, het hoorde bij het werk. Het was zéker niet iets om naar uit te zien.
Dat is veranderd. Ik betrap mij er op dat ik nu blij ben wanneer ik weer gevraagd wordt voor een training of workshop! Ik vind het leuk! Het is spannend, elke keer anders, dynamisch, leerzaam, boeiend, doet een appèl op je talenten en flexibiliteit; het is enorm uitdagend. En een beetje eng natuurlijk, maar ja, dat is juist een deel van de aantrekkingskracht.

Dus mensen, wanneer je merkt dat je vragen om trainingen of lezingen angstvallig onderop de stapel legt, overweeg dan ook eens een cursus, of kijk een keer mee met iemand. Of probeer gewoon in klein verband iets uit. Wie weet verandert het ook bij jou in een uitdagende uitbreiding of verandering van je werk.



P.S.:
Aan de cursus bij het RINO heb ik veel gehad, ik weet niet of zij deze nog geven.
In dit blogartikel heb ik ook al eens iets geschreven over het geven van workshops.
Wil je een goede training geven, kijk dan ook eens in de boeken van Karin de Galan
Voor fijne tips over presenteren volg ik Jacqueline Hulleman op Twitter, zij geeft ook presentatietrainingen.

6 opmerkingen:

  1. Nanzz van Vliet28 maart 2014 om 16:14

    Dank je wel voor het artikel, ik vind het ook nog steeds spannend, hoewel ik toen ik studeerde mijn hand er niet voor omdraaide.
    By Nanzz Van Vliet

    BeantwoordenVerwijderen
  2. jacqueline Hulleman28 maart 2014 om 16:17

    @JacquelineHulle
    @conniealblas wat leuk te horen dat mijn spreektips je helpen! Dank je voor het delen. Leuk artikel trouwens!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. DANK je WEL!!! Niet alleen voor dit helder klinkende artikel maar voor het moment van verbinding dat ik weer met jou voel...wat een heerlijk mens ben je toch...ben net samen met een energetisch werkende collega een Workshop aan het ontwikkelen en neem dit alles zeker mee...warme groet, Karoline

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Hallo Connie,
    Kun je misschien mijn bericht/reactie hierboven verwijderen? Ik heb toentertijd mijn google account gebruikt waardoor mijn voor- en achternaam vernoemd staan en dat wil ik liever niet, omdat dat nu nog steeds te vinden is :-) dankjewel! Gr,
    Ellen

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Jouw reactie is verwijderd Ellen, dus jouw achternaam verschijnt niet meer als het goed is :-)

    BeantwoordenVerwijderen

Plaats hier uw reactie